Het snoeien van bomen

Een boom heeft geen behoefte om gesnoeid te worden. Enkel in functie van de omgeving en de mens zal men bomen gaan snoeien. Snoeien geeft altijd verwondingen en zorgt voor een tijdelijke ontregeling van de boomgroei. Het is een noodzakelijk kwaad. Met snoeien proberen wij mensen de bomen te vormen naar onze wensen. In bepaalde situaties zal men overgaan tot snoeien zodat de boom beter zijn functie kan vervullen. Het snoeien van bomen mag dus geen doel op zich zijn. Een straatboom bijvoorbeeld zal opgesnoeid worden zodat wagens en vrachtwagens kunnen passeren zonder takken te beschadigen en omgekeerd.

Snoeien is afhankelijk van de functie/standplaats van de boom

Elke boom staat in een bepaalde omgeving en zal daar één of meerdere functies vervullen. Afhankelijk van die functie zal hij al dan niet moeten gesnoeid worden. Hiertoe zullen we de bomen opdelen in verschillende groepen naargelang hun functie en hun standplaats.
Normaal gezien kunnen alle bomen onder één van deze groepen onderverdeeld worden. Bij elke groep van bomen kunnen nu bepaalde redenen aangehaald worden waarom die bomen gesnoeid kunnen worden.

Parkbomen

  • Veiligheid: in een park, waar mensen aan recreatie doen zal men steeds zorgen voor een zo veilig mogelijke omgeving. Dit betekent ook dat bomen geen gevaar mogen opleveren voor de bezoekers van het park en dat dood hout in de kruin zo snel mogelijk verwijderd moet worden.

  • Doorgang: onder bomen in tuinen en parken zal wel eens een grasmaaier of bezoeker passeren en om dit toe te laten zal men bomen opsnoeien. Hierbij moet uiteraard een kanttekening gemaakt worden, betreding en maaien onder de boomspiegel zorgt voor bodemverdichting en oppervlakkige wortels worden bij het maaien beschadigd. Eigenlijk is deze ingreep dan ook zinloos,

Straatbomen

  • Veiligheid: ook hier moet ervoor gezorgd worden dat er geen ongevallen kunnen gebeuren.

  • Verkeer: een zeer belangrijk aspect bij straat- en laanbomen. Straatbomen staan vaak dicht tegen de straat en het verkeer zal zeker hinder ondervinden van laaghangende takken. Daarom moet de takvrije stamlengte tijdig en voldoende hoog worden gemaakt. Als je ervan uit gaat dat een vrachtwagen 4,5 meter hoog is en de takken minstens 1,5 meter kunnen doorbuigen, dan moet de takvrije stamlengte zeker 6 meter zijn. Te vaak wordt deze takvrije stamlengte te laat en te laag gekozen. Het gevolg is laattijdige snoei van dikke takken die meestal al sterk beschadigd zijn.

  • Nutsvoorzieningen: straatlantaarns, elektriciteitsdraden,… kunnen behoorlijk door de kroon lopen. Het vrijhouden van die zaken is belangrijk. Belangrijker is om zoiets te voorkomen en indien nodig toch in te grijpen met geschoold personeel. Meestal is dat niet het geval.

Vorm- en leibomen

  • Uiterlijk: bij leibomen, dak,- en bolvormen is dit natuurlijk de hoofdreden

  • Landschappelijke en natuurwaarde: bij knotbomen. Deze beheersvorm is vooral in bepaalde streken bekend en heeft meestal een historische grondslag.

  • Onderhoud: het vormen gebeurt bij jonge bomen. Het vormen van oudere bomen is te ingrijpend en vergroot de kans op inrotten. Het resultaat doet eerder denken aan verminken dan wel aan snoeien.

Fruitbomen

  • Opbrengst: dit is eigenlijk de enige reden waarom fruitbomen gesnoeid worden. Vaak wordt dit argument aangehaald om drastisch te werk te gaan. Ook hier geldt de regel dat te veel en te vaak niet goed is voor de boom. Zo zien we dat bomen die drastisch gesnoeid werden het eerste jaar meer vruch-ten gaan geven, maar het jaar daarop beduidend minder. Dit effect wordt ook wel beurtjaargevoeligheid genoemd. Niet drastisch snoeien zorgt voor een gelijkmatigere productie van vruchten.

  • De takvrije stamlengte wordt hier bepaald door het type fruitboom. Een laagstam heeft een takvrije stamlengte van < 1 meter, een halfstam tussen 1,2 en 1,5 meter en een hoogstam tussen 1,8 en 2,3 meter.

Bosbomen

  • Houtkwaliteit: een opgesnoeide boom in het bos heeft een mooie rechte stam en de takken zullen tot een bepaalde hoogte weggesnoeid zijn. Dit levert hout op zonder kwasten en dus met een betere kwaliteit.

  • Veiligheid: langs wandelpaden zal de bosbeheerder ervoor zorgen dat de gevaarlijke takken (dode) weggesnoeid worden.

  • Tegenwoordig worden maar weinig bomen gesnoeid in het bos. Hiervoor zijn verschillende redenen. Vooreerst is er maar een beperkt deel van het bosbestand dat zal gekapt worden als hoog-kwalitatief hout, vervolgens is er de hoge kostprijs van het snoeiwerk dat niet altijd opweegt tegen de meestal beperkte meerprijs die men eventueel zou krijgen voor het betere hout. De belangstelling voor kwaliteitshout is echter wel toegenomen. Misschien loont het voor wie tijd heeft toch de moeite om zijn bomen te snoeien.

Begeleidingssnoei van straat- en laanbomen

Snoeien is een ingrijpende gebeurtenis voor een boom en kan daarom ook maar beter volgens een aantal snoeiregels en op het goede moment gebeuren zodat de nadelige invloeden beperkt blijven.
Bij het snoeien moeten we een onderscheid maken tussen de snoei in de tijdelijke kroon (begeleidingssnoei) en de snoei in de definitieve kroon.

In de onderstaande animatie leer je hoe je een begeleidingssnoei kan uitvoeren: